fbpx

Reflectie op Kwestie Inclusief Onderwijs: naast leerplicht ook ontwikkelrecht

Sinds kort werk op een school waar inclusiviteit en diversiteit hoog in het vaandel staan. En daardoor merk ik hoe onbewust ik de voorgaande jaren omgegaan ben met gewoonten, aannames. Als jaren geleden de vraag zou zijn gesteld hoe ik stond in het onderwijs wat betreft deze twee zaken dan zou ik hebben geantwoord dat ik daar een open mind in had en niet te veel last had van bepaalde vooroordelen en stereotypen. Dat is ook hoe ik hóóp dat ik leerlingen heb benaderd toen ik nog voor de klas stond. Maar ik heb geleerd dat wanneer je je niet bewust bent van vooroordelen, wanneer je niet weet hoe jouw bril gevormd is waar je de wereld door waarneemt, als je geen kennis hebt van bepaalde zaken, wanneer al deze dingen onbewust blijven dan handel je sowieso vanuit die stereotypen en vooroordelen, ongewild.  Zelfs nu ik er veel mee bezig ben merk ik dat ik nog in mijn eigen gewoonten en vooroordelen “trap”, het is hardnekkig!

Wat dit stuk dus opnieuw duidelijk maakt voor mij is dat het vergroten van het bewustzijn en kennis een belangrijke stap is om verandering in te zetten, je moet je er steeds bewust van zijn. Ik ben het daarom eens dat bij het opleiden van leerkrachten aandacht moet worden besteed aan inclusief onderwijs, de leerkracht doet er immers toe! Daar is verandering mogelijk. Maar de opleidingen moeten een juridische en maatschappelijke basis hebben. Het hoofdstuk van de uitspraak over de wet- en regelgeving biedt daar veel aanknopingspunten voor. De internationale rechten van het kind kunnen beter in Nederland worden toegepast om scholen meer ruimte te geven om hun werk uit te voeren en de héle ontwikkeling van het kind in ogenschouw te nemen. Voor mij was in dit hoofdstuk de eye-opener, dat wij in Nederland kennelijk veel smallere marges hebben waarop de inrichting van ons onderwijs is ingericht en op wordt beoordeeld.

Omdat ikzelf onderwijs heb genoten binnen het bijzonder onderwijs, er nu werkzaam in ben en mijn eigen kinderen daar ook heen gaan, staat vrijheid van onderwijs bij mij hoog in het vaandel. De focus op het recht op ontwikkeling en ontplooiing van kinderen met gelijke kansen en zonder discriminatie, in plaats van het herijken van de Wet bijzonder onderwijs maakt mij gelukkig. Maar, hoe “bijzonder” je onderwijs ook is, als leerkracht dien je te werken vanuit inclusiviteit en diversiteit, dat geldt namelijk voor élk kind. Je wil als leerkracht iedere leerling de best mogelijke ontwikkeling en ontplooiing geven, dat is waar je als leerkracht voldoening uithaalt. En ook hier geldt weer dat bewustzijn voor, en kennis over bepaalde groepen leerlingen helpt om dat daadwerkelijk vorm te kunnen geven.

Bij de praktische implicaties lees ik in de uitspraak dat het curriculum anders moet worden ingericht, namelijk afstappen van het huidige systeem. Dat vind ik lastig te rijmen met die bovengenoemde vrijheid van onderwijs. Ik zou ervoor pleiten dat scholen volgens hun visie het onderwijs zo inrichten dat de capaciteiten van kinderen maximaal worden ontwikkeld. De scholen zouden juist uitgedaagd moeten worden: hoe geven jullie, binnen jullie visie, vorm aan het ontwikkelrecht en dus aan inclusief onderwijs? Dat dat vervolgens onderdeel wordt van de kwaliteitszorg en dat je daarover wordt bevraagd is vanzelfsprekend.

Veel punten van aanbeveling herken ik wel als bewegingen die in het onderwijs al zijn ingezet. De roep om een bredere ontwikkeling en ontplooiing, het uitgebreider vormgeven aan het burgerschapsonderwijs, de brede brugklas, aandacht voor duurzaamheid zijn er een paar. Daar kunnen we dus op verder bouwen. Ik hoop dat dat nog beter lukt met de eerste aanbevelingen: het internationaal juridisch kader. Dat te lezen gaf mij hoop! Als het lukt in Nederland daar beter op aan te sluiten dan zou dat een fantastische basis zijn, al hoeven we daar natuurlijk niet op te wachten en kunnen we als scholen direct ons handelen al (blijven) veranderen en aanpassen op weg naar inclusief onderwijs. 

Nora Zomerman

Medewerker onderwijskwaliteit & orthopedagoog

Stichting Geert Groote Scholen, Amsterdam.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *